Kategoria: Blog Instytutu Psychologii Stosowanej

Przymus powtarzania (repetition compulsion) w związkach romantycznych: Uwięzieni w cyklu powrotów i zmieniających się ról Niewidzialny reżyser życia. Dlaczego wciąż odgrywamy tę samą psychodramę? Głęboko w psychice niektórych osób działa potężna, często nieuświadomiona siła, która kieruje ich życiem miłosnym w powtarzalne, bolesne ścieżki. To przymus powtarzania (repetition compulsion) – koncept wprowadzony przez Freuda, opisujący tendencję do nieświadomego odtwarzania dawnych, nierozwiązanych traum i konfliktowych wzorców relacyjnych w aktualnych związkach. W kontekście partnerskim nie objawia się to jedynie jako wybór „tego samego typu” osoby. Przyjmuje bardziej złożoną, dynamiczną formę, która może stać się pułapką o dwóch ścianach: cyklicznego wchodzenia i wychodzenia z relacji oraz odgrywania w nich naprzemiennie ról przypisanych dawnym rodzicom. Osoba taka może być raz bezsilnym, porzuconym dzieckiem swojego rodzica, a raz wszechmocnym, odrzucającym rodzicem swojego partnera. Celem tego mechanizmu…

Współczesne wyzwania w psychoterapii par: Jak pracować z parami w dobie aplikacji randkowych i relacji „situationship”? Nowy krajobraz intymności – kiedy algorytm spotyka się z przywiązaniem Współczesna psychoterapia par staje przed koniecznością radykalnej aktualizacji swoich map nawigacyjnych. Tradycyjne modele, oparte na linearnych narracjach związku (zaloty, małżeństwo, dzieci), często nie przystają do płynnej, cyfrowej rzeczywistości, w której funkcjonują pary. Głównymi siłami kształtującymi ten nowy krajobraz są kultura aplikacji randkowych, promująca paradoks wyboru i mentalność „perpetuum mobile” w relacjach, oraz legitymizacja nieokreślonych form więzi, takich jak „situationship” – związek emocjonalnie zaangażowany, lecz celowo pozbawiony definicji, zobowiązań i przyszłości. Psychoterapeuta przestaje być wyłącznie specjalistą od konfliktu i komunikacji. Staje się „tłumaczem między światami” – pomaga parze rozszyfrować, jak niewidzialne algorytmy, normy kulturowe i nowe technologie wpływają na ich najintymniejsze dynamiczne interakcje. Proces psychoterapeutyczny…

Zaburzenia osobowości w relacjach partnerskich na przykładzie borderline i narcyzmu: Strategie przetrwania dla zdrowszego partnera i ramy psychoterapii Relacje z osobami cierpiącymi na zaburzenia osobowości z klastra B, w szczególności Borderline (BPD) i Narcystyczne (NPD), stanowią jedno z najbardziej złożonych i wyniszczających wyzwań zarówno dla partnerów, jak i dla terapeutów. Nie są to zwykłe „trudne związki”, lecz systemy relacyjne charakteryzujące się chroniczną niestabilnością, ekstremalną polaryzacją ról i głębokim zaburzeniem procesów przywiązaniowych. Partnerzy zdrowsi (częściej określani w literaturze jako „partnerzy nieposiadający zaburzenia” lub „współzależni”) znajdują się nie w związku, lecz w laboratorium skrajnych emocji, gdzie miłość miesza się z lękiem, oddanie z poczuciem uwięzienia, a współczucie z toksycznym poczuciem winy. Kluczem do zrozumienia tych diad jest odejście od patologizowania jednostki na rzecz analizy systemu, który wytwarza się między partnerami. Osoba z…

Psychoterapeutyczny bypass: kiedy proces psychoterapii staje się mechanizmem unikania Wszyscy słyszeliśmy o duchowym bypassie, ale czy jest to jedyny bypass w środowisku zajmującym się rozwojem duchowym, pracą nad sobą, rozwojem osobistym, psychoterapią? We współczesnej kulturze, w której uczestnictwo w psychoterapii staje się coraz bardziej powszechne i destygmatyzowane, pojawia się nowe, subtelne zjawisko. Psychoterapeutyczny bypass stanowi paradoksalny proces, w którym narzędzia i język przeznaczone do leczenia i rozwoju osobistego zostają nieświadomie przekształcone w mechanizmy obronne. Zamiast prowadzić do głębokiej transformacji i integracji wewnętrznych konfliktów, psychoterapia staje się wówczas przestrzenią do tworzenia wyrafinowanych iluzji postępu, podczas gdy rzeczywiste problemy życia codziennego pozostają nierozwiązane. Zjawisko to można porównać do sytuacji, w której osoba kupuje liczne książki o zdrowym odżywianiu, zapisuje się na kursy gotowania, śledzi profile dietetyczne w mediach społecznościowych, ale jednocześnie nie…

Poczucie osamotnienia w związku: Etiologia, konsekwencje i techniki psychoterapeutyczne mające na celu odbudowę więzi emocjonalnej Wprowadzenie: Paradoks bliskości – samotność w obecności drugiej osoby Poczucie osamotnienia w związku stanowi jeden z najbardziej bolesnych i paradoksalnych fenomenów w doświadczeniu relacyjnym człowieka. Jest to forma cierpienia, która kwestionuje fundamentalne założenie, iż związek intymny stanowi naturalne antidotum na samotność. W przeciwieństwie do samotności wynikającej z fizycznej izolacji, osamotnienie w diadzie definiuje się jako subiektywne, przewlekłe doświadczenie braku głębokiego połączenia emocjonalnego, zrozumienia i autentycznej bliskości pomimo fizycznej obecności partnera Jest to bolesny rozdźwięk między oczekiwaną a doświadczaną jakością więzi. Zjawisko to nie jest marginalne. Badania wskazują, że nawet 36% osób w związkach romantycznych doświadcza głębokiego poczucia samotności, a ponad połowa młodych dorosłych ma trudności z radzeniem sobie z tym uczuciem Dla psychoterapeutów par zrozumienie…

Psychoterapia par z perspektywy narracyjnej: Dekonstrukcja „dominującej historii” związku i wspólne tworzenie nowej opowieści Ludzie nie tylko działają w relacjach – nieustannie je opowiadają. Narracje, które tworzymy na temat naszych związków, pełnią funkcję mapy, która nadaje znaczenie zdarzeniom, określa tożsamości partnerów („ten, który zawsze ucieka”, „ta, która ciągle marudzi”) i wyznacza kierunek przyszłych interakcji. Często jednak para zostaje uwięziona w jednej, „dominującej historii”, która zawęża postrzeganie związku, podkreślając jedynie konflikty, deficyty i porażki, a marginalizując momenty porozumienia, siły i miłości. Psychoterapia narracyjna, stworzona przez Michaela White’a i Davida Epstona, oferuje parom i terapeutom fascynujące narzędzia do dekonstrukcji tej zwężającej opowieści oraz do wspólnego autorstwa nowej, bardziej preferowanej historii, która odzwierciedla ich wartości, kompetencje i nadzieje. Artykuł ten ma na celu przedstawienie kluczowych założeń narracyjnej pracy z parami oraz dostarczenie konkretnych…

Wpływ traumy relacyjnej z dzieciństwa na związki partnerskie: Praca ze schematami i wewnętrznym dzieckiem w psychoterapii par Wprowadzenie: Trauma relacyjna jako podłoże dysfunkcyjnych schematów Trauma relacyjna w dzieciństwie nie musi przybierać formy skrajnych zaniedbań czy przemocy. Często ma charakter chroniczny, subtelny i odbywa się w kontekście najważniejszych więzi przywiązaniowych. Doświadczenia takie jak deprecjacja, emocjonalna nieobecność, warunkowa akceptacja czy nadmierna krytyka ze strony głównych opiekunów prowadzą do rozwoju głęboko zakorzenionych, dysfunkcyjnych schematów oraz zranień „wewnętrznego dziecka”. Te wczesne wzorce adaptacyjne, niczym niewidzialne filtry, determinują sposób postrzegania siebie, partnera i relacji w dorosłym życiu, często prowadząc do powtarzających się, bolesnych cykli w związkach. Niniejszy artykuł ma na celu zintegrowanie perspektywy terapii schematu Jeffreya Younga z koncepcją pracy z wewnętrznym dzieckiem (m.in. w ujęciu psychoterapii doświadczeniowej) i zastosowanie tej syntezy w terapii par.…

Dialog motywujący w psychoterapii par: Jak wzmacniać gotowość do zmiany, gdy tylko jeden partner jest zaangażowany? Praktyczne techniki pracy z oporem w systemie W praktyce klinicznej terapeutów par powszechnym i wymagającym wyzwaniem jest praca z diadą, w której poziom motywacji i zaangażowania w proces zmiany jest znacząco różny u obojga partnerów. Klasyczny scenariusz przedstawia się następująco: jedna osoba (częściej określana jako „klient zmartwiony”) inicjuje terapię, wyraża cierpienie i silną chęć modyfikacji relacji, podczas gdy druga („klient niechętny”) zgłasza się pod presją, minimalizuje problemy lub wręcz kwestionuje sensowność interwencji. Tradycyjne, konfrontacyjne podejścia mogą wówczas prowadzić do eskalacji oporu i polaryzacji stanowisk, utrwalając dynamikę „przeciwko komu” zamiast „wspólnie o co”. Dialog motywujący (DM), stworzony przez Millera i Rollnicka, zyskuje w tym kontekście szczególną wartość jako podejście kolaboratywne, skoncentrowane na osobie, mające na…

Dlaczego bezpieczny styl przywiązania może być źle tolerowany? Analiza dynamiki relacji i poczucia nudy. Kiedy w związku jest tak dobrze, że aż nudno. W kontekście teorii przywiązania, bezpieczny styl jest powszechnie postrzegany jako idealny fundament dla trwałych, zdrowych relacji. Osoby bezpieczne charakteryzują się zdolnością do budowania intymności, skutecznej komunikacji, regulacji emocji i szanowania autonomii partnera. Jednak w praktyce psychoterapeutycznej obserwujemy zjawisko, w którym to właśnie bezpieczny styl przywiązania staje się źródłem frustracji, dyskomfortu, a nawet poczucia nudy dla partnerów o określonych profilach psychologicznych. Przeanalizujemy takie mechanizmy tej dynamiki, ze szczególnym uwzględnieniem różnych stylów przywiązania i zaburzeń osobowości. Niespokojne Style Przywiązania w Relacji z Partnerem Bezpiecznym Styl Lękowy Osoba o tym stylu desperacko pragnie bliskości, lecz żyje w chronicznym lęku przed odrzuceniem. Dla niej związek z bezpiecznym partnerem przypomina jazdę po…

Style przywiązania: od kołyski do gabinetu psychoterapeutycznego. Współczesne ujęcie teorii więzi   Teoria przywiązania, której fundamenty położył John Bowlby, a które ugruntowała Mary Ainsworth w słynnym „Badaniu Obcej Sytuacji”, pozostaje jednym z najważniejszych paradygmatów wyjaśniających kształtowanie się relacji międzyludzkich. Chociaż jej korzenie sięgają wczesnego dzieciństwa, współczesna psychologia i neurobiologia potwierdzają, że style przywiązania stanowią matrycę dla naszych dorosłych związków, funkcjonowania społecznego oraz obrazu siebie. Jako profesjonaliści, mamy obowiązek nieustannie aktualizować naszą wiedzę na ten temat. W tym artykule przyjrzymy się czterem głównym stylom przywiązania, rozszerzonym o perspektywę dimensionalną. Styl przywiązania to względnie trwały wzorzec reagowania, odczuwania i myślenia w bliskich relacjach. Kształtuje się we wczesnym dzieciństwie w oparciu o powtarzające się doświadczenia z głównym opiekunem (najczęściej matką). Kluczowe pytanie, na które dziecko nieświadomie szuka odpowiedzi, brzmi: „Czy mogę liczyć na…