Syndrom wycofanego partnera – przyczyny, objawy i strategie odbudowy zaangażowania w relacji – przykłady strategii w psychoterapii par
W praktyce psychoterapii par jednym z najbardziej wyniszczających i zarazem trudnych do przełamania wzorców jest syndrom wycofanego partnera. Nie chodzi tu o przejściowe potrzebowanie samotności czy chwilowe wycofanie po konflikcie, lecz o chroniczną, utrwaloną postawę emocjonalnej bierności, apatii i dystansu, która z czasem zatruwa relację, pozostawiając drugiego partnera w poczuciu osamotnienia, odrzucenia i bezradności. Wycofany partner nie inicjuje kontaktu, unika głębszych rozmów, reaguje na prośby o bliskość milczeniem, zmianą tematu lub fizycznym oddaleniem się – nie złośliwie, ale często z nieświadomego przymusu, który ma swoje głębokie korzenie w wczesnych doświadczeniach przywiązaniowych, toksycznych schematach lub zaburzeniach osobowości.
Dla psychoterapeuty kluczowe jest zrozumienie, że wycofanie nie jest wyrazem braku miłości czy lenistwa – jest strategią przetrwania, która niegdyś chroniła jednostkę przed bolesnymi doświadczeniami (odrzuceniem, przytłoczeniem, wstydem), a dziś działa automatycznie, niszcząc intymność. Zadaniem psychoterapii nie jest więc „aktywizowanie” wycofanego partnera na siłę, lecz pomoc mu w rozpoznaniu własnych lęków, zrozumieniu ich źródeł oraz stopniowym poszerzaniu repertuaru reakcji na bliskość.
Anatomia wycofania – skąd się bierze emocjonalna nieobecność?
Wycofanie w relacji partnerskiej rzadko pojawia się w próżni. Najczęściej jest skutkiem złożonej interakcji między indywidualnymi cechami partnera a dynamiką całego systemu. Z perspektywy psychoterapeutycznej można wyróżnić kilka głównych ścieżek prowadzących do syndromu wycofanego partnera.
Style przywiązania jako fundament wycofania wydają się tu kluczowe. Partnerzy z unikającym stylem przywiązania (dismissive-avoidant) od dzieciństwa nauczyli się, że okazywanie potrzeb i emocji prowadzi do odrzucenia lub zawodności opiekuna. W dorosłości ich strategia dezaktywacji systemu przywiązania polega na tłumieniu tęsknoty, minimalizowaniu znaczenia bliskości i przecenianiu autonomii. W związku objawia się to niechęcią do rozmów o uczuciach, wycofywaniem się w sytuacjach konfliktu, potrzebą „przestrzeni” nawet przy niewielkim napięciu. Wycofany partner o tym profilu często funkcjonuje dobrze poza relacją – jest skuteczny zawodowo, ma swoje pasje – ale w intymności staje się lodowaty.
Osoby z lękowo-unikającym (zdezorganizowanym) stylem przywiązania przeżywają wewnętrzny konflikt: pragną bliskości, ale jednocześnie panicznie się jej boją. Ich wycofanie ma charakter chaotyczny – raz kurczowo lgną, innym razem nagle odpychają partnera, często po tym, gdy ten zbliżył się zbyt mocno. Ten wzorzec jest typowy dla osób po doświadczeniach przemocy lub skrajnego zaniedbania w dzieciństwie.
Zaburzenia osobowości mogą również przejawiać się jako chroniczne wycofanie. W osobowości unikającej (lękowej) rdzeniem jest przekonanie o społecznej niekompetencji i wadliwości – partner boi się krytyki i odrzucenia, więc unika inicjowania bliskości, wycofuje się w sytuacjach wymagających ekspresji uczuć, często rezygnuje z własnych potrzeb, by nie narazić się na ocenę. Osobowość schizoidalna charakteryzuje się głębokim, trwałym brakiem zainteresowania relacjami społecznymi, ubogą ekspresją emocjonalną i preferowaniem samotnych aktywności – wycofanie jest tu cechą konstytucjonalną, a nie wynikiem lęku. W osobowości obsesyjno-kompulsyjnej (anankastycznej) wycofanie może przybierać postać sztywnego trzymania się procedur, perfekcjonizmu i intelektualizacji – partner unika spontanicznej bliskości, zastępując ją racjonalnymi dyskusjami lub krytyką.
Toksyczne schematy wczesnodziecięce (zgodnie z terapią schematów Younga) leżą u podstaw wielu przypadków wycofania. Schemat Deprywacji Emocjonalnej – przekonanie, że własne potrzeby troski, empatii i ochrony nigdy nie zostaną zaspokojone – prowadzi do rezygnacji z proszenia o wsparcie i wycofania z intymności („po co próbować, skoro i tak mnie nie zrozumie”). Schemat Podporządkowania – oddawanie kontroli innym, tłumienie własnych pragnień z lęku przed gniewem lub odrzuceniem – sprawia, że partner wycofuje swoje potrzeby, staje się bierny i apatyczny. Schemat Nieufności/Skrzywdzenia – przeświadczenie, że inni w końcu zranią lub wykorzystają – prowadzi do wycofania jako formy prewencyjnej ochrony.
Przyczyny sytuacyjne i interpersonalne nie mogą być pomijane. Długotrwały stres (wypalenie zawodowe, opieka nad chorym rodzicem), depresja lub choroba somatyczna mogą wywołać stan wyczerpania, który wygląda jak wycofanie, ale ma charakter wtórny. W psychoterapii konieczna jest staranna diagnoza różnicowa.
Rozpoznawanie syndromu wycofanego partnera w gabinecie psychoterapeutycznym
W pierwszej sesji pary wycofany partner często prezentuje się jako małomówny, spokojny, czasem lekko znudzony. To drugi partner (często określany jako „dążący” lub „poszukujący”) mówi za dwoje, opisując cierpienie związane z „lodowatością”, „brakiem zaangażowania”, „ucieczkami do pracy/hobby”. Psychoterapeuta powinien zwrócić uwagę na kilka charakterystycznych objawów:
Minimalizowanie problemu: „Przecież nie jest tak źle”, „Ciągle mi wymyślasz”, „Nie ma o czym rozmawiać”.
Unikanie kontaktu wzrokowego z partnerem i psychoterapeutą.
Ucieczka w intelektualizację – zamiast mówić o uczuciach, wycofany partner analizuje, generalizuje, powołuje się na fakty.
Brak spontanicznej ekspresji emocjonalnej – twarz może być maskowata, głos monotonny.
Reakcje na prośby o bliskość – gdy partner dążący wyraża potrzebę rozmowy lub czułości, wycofany reaguje irytacją, milczeniem lub opuszczeniem pokoju.
W odrębnej rozmowie indywidualnej (która jest niezbędna przy podejrzeniu przemocy, ale też pomocna w psychoterapii wycofania) wycofany partner często ujawnia głęboki wstyd, poczucie bezradności lub wręcz lęk przed byciem pochłoniętym. Może mówić: „Nie umiem tego okazywać”, „Boję się, że jak się zbliżę, to stracę siebie”, „Czuję pustkę, kiedy on/ona chce rozmowy”.
Psychoterapia wycofanego partnera i pary – strategie odbudowy zaangażowania
Praca nad syndromem wycofanego partnera wymaga połączenia interwencji indywidualnych (ukierunkowanych na schematy, traumę przywiązaniową) z psychoterapią pary (przekształcaniem cyklu dążenia i wycofywania). Poniżej przedstawiono kluczowe strategie psychoterapeutyczne zilustrowane studiami przypadków.
Strategia pierwsza: psychoedukacja i externalizacja cyklu
Zanim para zacznie zmieniać wzorce, musi je zobaczyć. Psychoterapeuta pomaga parze nazwać ich taniec – często „goniący i dystansujący” – jako wspólnego wroga, a nie jako cechę jednej osoby. Przykładowy komunikat: „Magdo, kiedy czujesz się sama, szukasz kontaktu z Tomkiem – pytasz, co czuje, chcesz rozmowy. A ty, Tomku, wtedy czujesz się przytłoczony i wycofujesz się – milczysz, idziesz do swojego pokoju. Magda wtedy czuje się odrzucona i jeszcze bardziej dąży. I koło się zamyka. To nie jest wina jednego z was – to taniec, którego nauczyliście się, żeby radzić sobie z lękiem”. Taka psychoedukacja odciąża wycofanego partnera z poczucia bycia „tym złym”.
Przypadek ilustracyjny 1: Unikający partner z deprywacją emocjonalną
Piotr (42 lata) od lat pozostawał emocjonalnie niedostępny dla żony Anny. Gdy Anna próbowała rozmawiać o uczuciach, Piotr wychodził do garażu lub włączał telewizor. W psychoterapii indywidualnej okazało się, że Piotr jako dziecko opiekował się chorą na depresję matką, która nigdy nie pytała o jego potrzeby. Ukształtował się u niego schemat Deprywacji Emocjonalnej i tryb Odłączonego Ochroniarza. W psychoterapii pary psychoterapeuta najpierw pomógł Annie wyrazić jej tęsknotę bez oskarżeń („kiedy się wycofujesz, czuję się taka sama, jakbym nie istniała”). Gdy Piotr usłyszał jej łzy, jego maska opadła – po raz pierwszy w psychoterapii powiedział: „Ja też czuję samotność, ale nie umiem tego powiedzieć, bo w dzieciństwie to nie miało sensu”. Interwencja: psychoterapeuta wprowadził rytuał „5 minut dziennie” – na początek tylko 5 minut rozmowy bez telefonów, o czymkolwiek, ale bez ucieczki. Stopniowo przedłużano. Po roku Piotr zaczął sam inicjować krótkie rozmowy o swoich uczuciach.
Strategia druga: praca z pierwotnymi emocjami (nurt EFT)
W Terapii Skoncentrowanej na Emocjach (EFT) wycofanie jest rozumiane jako strategia regulacji lęku przed pochłonięciem, wstydem lub bezradnością. Psychoterapeuta pomaga wycofanemu partnerowi dotrzeć do emocji pierwotnych – ukrytych pod chłodem i dystansem. Zamiast pytać: „Czy jesteś zły?”, pyta: „Czy pod tym wycofaniem czujesz może strach, że jeśli się zbliżysz, to ona cię skrytykuje? Czy może smutek, że i tak nie zostaniesz zrozumiany?”. Gdy wycofany partner w bezpiecznej atmosferze wyrazi te głębsze uczucia (często ze łzami), partner dążący może zareagować z zupełnie innym poziomem empatii – i cykl zaczyna pękać.
Przypadek ilustracyjny 2: Wycofanie w przebiegu osobowości unikającej
Kasia (29 lat) zgłosiła się do psychoterapii pary z narzeczonym, który skarżył się, że „wiecznie ucieka od rozmów”. Kasia potwierdzała: w dzieciństwie wyśmiewana przez rówieśników, dziś boi się, że powie coś głupiego. W psychoterapii ujawnił się schemat Wadliwości i lęk przed krytyką. Interwencje: psychoterapeuta wprowadził zadanie pisemnych komunikatów – Kasia zapisywała swoje uczucia, a narzeczony odpowiadał na piśmie (mniejsze ryzyko oceny). Stopniowo przeszli do mówienia, ale z sygnałem „stop”, który Kasia mogła użyć, gdy czuła przytłoczenie. Terapia schematów w formie indywidualnej pomogła Kasi w reparentingu wewnętrznego dziecka – nauce, że jej zdanie ma wartość.
Strategia trzecia: modyfikacja schematów i trybów (Terapia Schematów)
U wycofanych partnerów często dominują tryby Odłączonego Ochroniarza (ucieczka od emocji poprzez wycofanie, pracę, czynności rutynowe) lub Uległego Poddającego się (bierne przyzwolenie na narzucanie woli partnera, połączone z wewnętrzną pustką). Psychoterapeuta pomaga zidentyfikować te tryby w codziennych interakcjach, a następnie wzmacnia tryb Zdrowego Dorosłego, który potrafi rozpoznać swoje potrzeby i wyrazić je w asertywny sposób. Techniki: dialog na krzesłach między trybem Ochroniarza a trybem Zranionego Dziecka, pisemne kontrargumenty wobec wewnętrznego krytyka.
Przypadek ilustracyjny 3: Wycofanie w osobowości obsesyjno-kompulsyjnej
Marek (50 lat) od lat kontrolował emocje poprzez planowanie, listy i procedury. Żona czuła się jak „niewidzialny dodatek” do jego harmonogramu. W psychoterapii wyszło, że Marek jako dziecko musiał być perfekcyjny, by uniknąć gniewu ojca. Jego wycofanie nie było bierne – było aktywne, przejawiające się jako sztywne trzymanie się rutyny i krytyka wobec „nielogicznych” potrzeb żony. Interwencje: psychoterapeuta wprowadził eksperyment spontaniczności – raz w tygodniu para miała zrobić coś bez planu (spacer bez celu, jedzenie bez rezerwacji). Marek uczył się tolerować dyskomfort nieprzewidywalności. Równolegle terapia schematów koncentrowała się na schemacie Nadmiernych Wymagań.
Strategia czwarta: interwencje behawioralne i zadania domowe
W psychoterapii wycofanego partnera nie można pominąć wymiaru behawioralnego. Małe, konkretne, osiągalne zadania budują nowe nawyki zaangażowania. Przykłady:
Codzienny rytuał powitania i pożegnania (przytulenie, spojrzenie w oczy, krótka wymiana zdań).
Stopniowane ekspozycje na rozmowę o uczuciach – najpierw 1 minuta dziennie, potem 3, potem 5.
Lista przyjemnych aktywności do wykonania wspólnie (bez elementu „pracy nad związkiem”).
Dziennik wdzięczności – wycofany partner zapisuje jedną rzecz, za którą jest wdzięczny partnerowi (to przełamuje schemat Deprywacji).
Plan psychoterapii – faza po fazie
Kompleksowa psychoterapia syndromu wycofanego partnera, integrująca pracę indywidualną i z parą, może przebiegać według następującego planu.
Faza wstępna: ocena i psychoedukacja (2-4 sesje)
Przeprowadzenie odrębnych rozmów indywidualnych w celu zbadania historii przywiązania, schematów, ewentualnych zaburzeń osobowości.
Psychoedykacja o cyklu dążenia i wycofywania, externalizacja problemu.
Ustalenie kontraktu: wycofany partner zgadza się na próbę zmiany (nawet małymi krokami), partner dążący zgadza się na ograniczenie krytyki i presji.
Faza środkowa: przekształcanie cyklu i praca nad schematami (10-20 sesji)
Wspólne sesje pary z użyciem technik EFT (ujawnianie pierwotnych emocji, nowe odpowiedzi).
Indywidualne sesje dla wycofanego partnera (lub równoległa psychoterapia) – praca nad schematami, reparenting, eksperymenty behawioralne.
Wprowadzanie rytuałów bliskości i monitorowanie postępów.
Praca z ewentualną depresją lub zaburzeniami lękowymi (farmakoterapia, jeśli wskazana).
Faza końcowa: stabilizacja i zapobieganie nawrotom (4-6 sesji)
Wypracowanie planu na sytuacje stresowe, gdy wycofanie grozi powrotem (np. „gdy czuję, że zaraz się zamknę, mówię o tym, biorę 10 minut przerwy, ale wracam”).
Wzmocnienie nowych wzorców – para tworzy własne rytuały („niedzielna randka”, „wieczór pytań”).
Stopniowe rozchodzenie się sesji, z pozostawieniem możliwości sesji przypominających.
Pułapki w psychoterapii wycofanego partnera
Psychoterapeuta powinien być świadomy kilku pułapek. Po pierwsze, nie można etykietować wycofanego partnera jako „opornego” i próbować go „złamać” – to tylko pogłębi wycofanie. Po drugie, przedwczesne skupienie na przebaczeniu wobec partnera dążącego może być nieskuteczne, jeśli wycofany nie przepracował swoich lęków. Po trzecie, brak pracy indywidualnej w przypadku głębokich schematów lub zaburzeń osobowości sprawi, że zmiany będą powierzchowne. Po czwarte, ignorowanie depresji – czasem wycofanie jest objawem ciężkich zaburzeń nastroju, które wymagają leczenia farmakologicznego.
Od wycofania do obecności
Syndrom wycofanego partnera nie jest wyrokiem dla związku. Z odpowiednią pomocą psychoterapeutyczną – łączącą wgląd w historię przywiązania, modyfikację toksycznych schematów oraz stopniowe, bezpieczne eksperymenty z bliskością – możliwe jest przejście od emocjonalnej apatii do autentycznej, choć nie zawsze łatwej, obecności. Kluczowe jest, by psychoterapeuta uzbroił się w cierpliwość, nie ulegał presji „szybkiej naprawy” i pamiętał, że za każdym lodowatym murem często kryje się przerażone dziecko, które niegdyś straciło nadzieję, że jego potrzeby zostaną dostrzeżone. Odbudowa zaangażowania to proces, w którym każdy drobny krok – jedno zdanie, jedno spojrzenie, jedna minuta rozmowy bez ucieczki – jest zwycięstwem. I właśnie temu służy psychoterapia: nie ideałowi nieustającej ekstazy, ale cichej, stałej obecności, na którą w końcu można liczyć.
INNE ARTYKUŁY Z ZAKRESU PSYCHOTERAPII PAR I PSYCHOTERAPII
Doświadczenie straty perinatologicznej w psychoterapii par – wspólna żałoba czy izolacja?
Doświadczenie straty perinatologicznej w psychoterapii par – wspólna żałoba czy izolacja? Niewidzialna żałoba, która dzieli Narodziny dziecka w kulturze zachodniej obrosły mitem szczęścia – mają być początkiem nowego, pięknego rozdziału w życiu pary. Tymczasem rzeczywistość psychoterapeutyczna zna też inną, mroczniejszą stronę tego doświadczenia: stratę perinatologiczną. Poronienie, poród martwego dziecka czy śmierć noworodka to jedne z najbardziej traumatycznych wydarzeń, jakie mogą spotkać parę. Szacuje […]
Model wewnętrznego krytyka a relacje – jak surowe, internalizowane głosy wpływają na bliskość i jak je uciszyć w psychoterapii par
Model wewnętrznego krytyka a relacje – jak surowe, internalizowane głosy wpływają na bliskość i jak je uciszyć w psychoterapii par Niewidzialny gość w sypialni i salonie W codziennej praktyce psychoterapii par psychoterapeuta nieustannie styka się z sytuacjami, w których partnerzy mówią o sobie w sposób, który wydaje się pochodzić nie z ich obecnego doświadczenia, ale z głęboko zakorzenionego, surowego głosu wewnętrznego. „Jestem beznadziejna, nie zasługuję na jego miłość”, „Zawsze wszystko psuję, po co w ogóle próbuję”, „Gdybym był […]
Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (anankastyczna) w związku – gdy perfekcjonizm, sztywność i kontrola zastępują spontaniczność
Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (anankastyczna) w związku – gdy perfekcjonizm, sztywność i kontrola zastępują spontaniczność Kiedy porządek staje się więzieniem codziennej praktyce psychoterapeutycznej często spotyka się pary, w których jeden z partnerów jest postrzegany jako „nadmiernie kontrolujący”, „sztywny” lub „wiecznie niezadowolony”. Partner ten nieustannie porządkuje, planuje, sprawdza i poprawia – zarówno siebie, jak i otoczenie. Na pierwszy rzut oka może wydawać się osobą odpowiedzialną, sumienną i godną […]
Kryzys po urodzeniu dziecka – depresja poporodowa, dystans między partnerami i wyzwania dla psychoterapii par
Kryzys po urodzeniu dziecka – depresja poporodowa, dystans między partnerami i wyzwania dla psychoterapii par Gdy narodziny stają się początkiem końca arodziny dziecka w kulturze zachodniej obrosły mitem – mają być jednym z najszczęśliwszych momentów w życiu pary, ukoronowaniem miłości, początkiem nowego, pięknego rozdziału. Tymczasem rzeczywistość psychoterapeutyczna jest często dramatycznie inna. Narodziny dziecka – zwłaszcza pierwszego – to jeden z najpoważniejszych kryzysów rozwojowych, […]
Syndrom sztokholmski w przemocowych związkach – mechanizm przetrwania i jego implikacje dla psychoterapii
Syndrom sztokholmski w przemocowych związkach – mechanizm przetrwania i jego implikacje dla psychoterapii Wprowadzenie: Gdy ofiara broni kata – paradoks, który ratuje życie codziennej praktyce psychoterapeutycznej, zwłaszcza w pracy z osobami doświadczającymi przemocy domowej, psychoterapeuta nieustannie styka się z sytuacjami pozornie niezrozumiałymi. Ofiara, która ma realną możliwość ucieczki, nie korzysta z niej. Osoba, która została dotkliwie zraniona, usprawiedliwia sprawcę, broni go przed krytyką, a nawet – jak pokazują doniesienia kliniczne […]
Współuzależnienie w związkach – od nadmiernego ratowania po utratę własnych granic. Modele psychoterapeutyczne
Współuzależnienie w związkach – od nadmiernego ratowania po utratę własnych granic. Modele psychoterapeutyczne gabinetach psychoterapeutycznych coraz częściej pojawiają się osoby, które nie są uzależnione od alkoholu, narkotyków ani hazardu, a jednak ich życie zostało zdominowane przez destrukcyjną, wyniszczającą zależność. Nie są one uzależnione od substancji – są uzależnione od osoby uzależnionej. Ich egzystencja kręci się wokół partnera, jego problemów, jego nałogu, jego kryzysów. Poświęcają własne zdrowie, marzenia, […]
Zaburzenia lękowe a relacje partnerskie – kiedy lęk napędza kontrolę, a fuzja emocjonalna paraliżuje
Zaburzenia lękowe a relacje partnerskie – kiedy lęk napędza kontrolę, a fuzja emocjonalna paraliżuje Lęk jako niewidzialny trzeci partner w związku praktyce psychoterapii par często spotyka się sytuacje, w których głównym źródłem konfliktów, dystansu lub poczucia uwięzienia nie są różnice charakterów, zdrady ani problemy finansowe, lecz niewidzialny, wszechobecny cień lęku. Zaburzenia lękowe – czy to lęk uogólniony, napady paniki, fobia społeczna, agorafobia, czy lęk separacyjny u dorosłych […]
Partner chronicznie chory somatycznie – jak psychoterapia par może pomóc w przepracowaniu żałoby po zdrowiu, zmianie ról i nowej intymności?
Gdy choroba wchodzi do związku adna para nie wstępuje w związek z myślą, że jednego dnia jedno z nich przestanie być zdrowym partnerem, a stanie się pacjentem wymagającym opieki. A jednak choroby przewlekłe – stwardnienie rozsiane, nowotwory, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, cukrzyca typu 1 czy choroba Leśniowskiego-Crohna – wkradają się w codzienność wielu związków, zmieniając wszystko: plany na przyszłość, podział obowiązków, sposób spędzania czasu wolnego, a także – […]
Psychoterapia par z jednym partnerem w związku romantycznym w spektrum autyzmu – specyfika komunikacji, empatii poznawczej i potrzeby przewidywalności
Psychoterapia par z jednym partnerem w związku romantycznym w spektrum autyzmu – specyfika komunikacji, empatii poznawczej i potrzeby przewidywalności Neuroróżnorodność w gabinecie psychoterapii par gabinetach psychoterapii par coraz częściej pojawiają się pary, w których jeden z partnerów znajduje się w spektrum autyzmu (ASD), często z diagnozą postawioną dopiero w wieku dorosłym, a nieraz jeszcze przed nią stojącą. Zjawisko to odzwierciedla zarówno rosnącą świadomość społeczną dotyczącą autyzmu u dorosłych, jak […]
Model „czterech jeźdźców” Johna Gottmana w praktyce – krytyka, pogarda, defensywność i kamienny mur
Model „czterech jeźdźców” Johna Gottmana w praktyce – krytyka, pogarda, defensywność i kamienny mur w praktyce psychoterapeuty par ohn Gottman, współtwórca Instytutu Gottmana, poświęcił całe swoje zawodowe życie badaniu związków i ich stabilności. Jednym z jego najważniejszych odkryć jest czwórka zachowań komunikacyjnych, które z niezwykłą regularnością – bo aż z 90-procentową skutecznością – prognozują rozpad relacji. Gottman nazwał ten destrukcyjny zestaw Czterema Jeźdźcami […]
Doświadczenie straty perinatologicznej w psychoterapii par – wspólna żałoba czy izolacja?
Doświadczenie straty perinatologicznej w psychoterapii par – wspólna żałoba czy izolacja? Niewidzialna żałoba, która dzieli Narodziny dziecka w kulturze zachodniej obrosły mitem szczęścia – mają być początkiem nowego, pięknego rozdziału w życiu pary. Tymczasem rzeczywistość psychoterapeutyczna zna też inną, mroczniejszą stronę tego doświadczenia: stratę perinatologiczną. Poronienie, poród martwego dziecka czy śmierć noworodka to jedne z najbardziej traumatycznych wydarzeń, jakie mogą spotkać parę. Szacuje […]
Model wewnętrznego krytyka a relacje – jak surowe, internalizowane głosy wpływają na bliskość i jak je uciszyć w psychoterapii par
Model wewnętrznego krytyka a relacje – jak surowe, internalizowane głosy wpływają na bliskość i jak je uciszyć w psychoterapii par Niewidzialny gość w sypialni i salonie W codziennej praktyce psychoterapii par psychoterapeuta nieustannie styka się z sytuacjami, w których partnerzy mówią o sobie w sposób, który wydaje się pochodzić nie z ich obecnego doświadczenia, ale z głęboko zakorzenionego, surowego głosu wewnętrznego. „Jestem beznadziejna, nie zasługuję na jego miłość”, „Zawsze wszystko psuję, po co w ogóle próbuję”, „Gdybym był […]
Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (anankastyczna) w związku – gdy perfekcjonizm, sztywność i kontrola zastępują spontaniczność
Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (anankastyczna) w związku – gdy perfekcjonizm, sztywność i kontrola zastępują spontaniczność Kiedy porządek staje się więzieniem codziennej praktyce psychoterapeutycznej często spotyka się pary, w których jeden z partnerów jest postrzegany jako „nadmiernie kontrolujący”, „sztywny” lub „wiecznie niezadowolony”. Partner ten nieustannie porządkuje, planuje, sprawdza i poprawia – zarówno siebie, jak i otoczenie. Na pierwszy rzut oka może wydawać się osobą odpowiedzialną, sumienną i godną […]
Kryzys po urodzeniu dziecka – depresja poporodowa, dystans między partnerami i wyzwania dla psychoterapii par
Kryzys po urodzeniu dziecka – depresja poporodowa, dystans między partnerami i wyzwania dla psychoterapii par Gdy narodziny stają się początkiem końca arodziny dziecka w kulturze zachodniej obrosły mitem – mają być jednym z najszczęśliwszych momentów w życiu pary, ukoronowaniem miłości, początkiem nowego, pięknego rozdziału. Tymczasem rzeczywistość psychoterapeutyczna jest często dramatycznie inna. Narodziny dziecka – zwłaszcza pierwszego – to jeden z najpoważniejszych kryzysów rozwojowych, […]
Syndrom sztokholmski w przemocowych związkach – mechanizm przetrwania i jego implikacje dla psychoterapii
Syndrom sztokholmski w przemocowych związkach – mechanizm przetrwania i jego implikacje dla psychoterapii Wprowadzenie: Gdy ofiara broni kata – paradoks, który ratuje życie codziennej praktyce psychoterapeutycznej, zwłaszcza w pracy z osobami doświadczającymi przemocy domowej, psychoterapeuta nieustannie styka się z sytuacjami pozornie niezrozumiałymi. Ofiara, która ma realną możliwość ucieczki, nie korzysta z niej. Osoba, która została dotkliwie zraniona, usprawiedliwia sprawcę, broni go przed krytyką, a nawet – jak pokazują doniesienia kliniczne […]
Współuzależnienie w związkach – od nadmiernego ratowania po utratę własnych granic. Modele psychoterapeutyczne
Współuzależnienie w związkach – od nadmiernego ratowania po utratę własnych granic. Modele psychoterapeutyczne gabinetach psychoterapeutycznych coraz częściej pojawiają się osoby, które nie są uzależnione od alkoholu, narkotyków ani hazardu, a jednak ich życie zostało zdominowane przez destrukcyjną, wyniszczającą zależność. Nie są one uzależnione od substancji – są uzależnione od osoby uzależnionej. Ich egzystencja kręci się wokół partnera, jego problemów, jego nałogu, jego kryzysów. Poświęcają własne zdrowie, marzenia, […]
Zaburzenia lękowe a relacje partnerskie – kiedy lęk napędza kontrolę, a fuzja emocjonalna paraliżuje
Zaburzenia lękowe a relacje partnerskie – kiedy lęk napędza kontrolę, a fuzja emocjonalna paraliżuje Lęk jako niewidzialny trzeci partner w związku praktyce psychoterapii par często spotyka się sytuacje, w których głównym źródłem konfliktów, dystansu lub poczucia uwięzienia nie są różnice charakterów, zdrady ani problemy finansowe, lecz niewidzialny, wszechobecny cień lęku. Zaburzenia lękowe – czy to lęk uogólniony, napady paniki, fobia społeczna, agorafobia, czy lęk separacyjny u dorosłych […]
Partner chronicznie chory somatycznie – jak psychoterapia par może pomóc w przepracowaniu żałoby po zdrowiu, zmianie ról i nowej intymności?
Gdy choroba wchodzi do związku adna para nie wstępuje w związek z myślą, że jednego dnia jedno z nich przestanie być zdrowym partnerem, a stanie się pacjentem wymagającym opieki. A jednak choroby przewlekłe – stwardnienie rozsiane, nowotwory, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, cukrzyca typu 1 czy choroba Leśniowskiego-Crohna – wkradają się w codzienność wielu związków, zmieniając wszystko: plany na przyszłość, podział obowiązków, sposób spędzania czasu wolnego, a także – […]
Psychoterapia par z jednym partnerem w związku romantycznym w spektrum autyzmu – specyfika komunikacji, empatii poznawczej i potrzeby przewidywalności
Psychoterapia par z jednym partnerem w związku romantycznym w spektrum autyzmu – specyfika komunikacji, empatii poznawczej i potrzeby przewidywalności Neuroróżnorodność w gabinecie psychoterapii par gabinetach psychoterapii par coraz częściej pojawiają się pary, w których jeden z partnerów znajduje się w spektrum autyzmu (ASD), często z diagnozą postawioną dopiero w wieku dorosłym, a nieraz jeszcze przed nią stojącą. Zjawisko to odzwierciedla zarówno rosnącą świadomość społeczną dotyczącą autyzmu u dorosłych, jak […]
Model „czterech jeźdźców” Johna Gottmana w praktyce – krytyka, pogarda, defensywność i kamienny mur
Model „czterech jeźdźców” Johna Gottmana w praktyce – krytyka, pogarda, defensywność i kamienny mur w praktyce psychoterapeuty par ohn Gottman, współtwórca Instytutu Gottmana, poświęcił całe swoje zawodowe życie badaniu związków i ich stabilności. Jednym z jego najważniejszych odkryć jest czwórka zachowań komunikacyjnych, które z niezwykłą regularnością – bo aż z 90-procentową skutecznością – prognozują rozpad relacji. Gottman nazwał ten destrukcyjny zestaw Czterema Jeźdźcami […]