Psychoterapia uzależnień

Podstawową formą leczenia zespołu uzależnienia od alkoholu jest psychoterapia, a sam proces terapeutyczny to ciężka i żmudna praca zawierająca w sobie wiele różnorodnych działań, których efektem powinny być głębokie i możliwie trwałe zmiany. Zmiany te powinny dotyczyć postaw, przekonań, zachowań, przyzwyczajeń, relacji z innymi, a także sposobów przeżywania, odczuwania, myślenia. Programy zdrowienia planowane są na wiele miesięcy a nawet lat. W ramach terapii podstawowej pacjenci uczestniczą w trwającym ok. 200 godzin programie opartym o pracę małych grup wykonujących serię ustrukturalizowanych ćwiczeń, rozwijających umiejętności rozumienia mechanizmów własnej choroby, rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych, zapobiegania nawrotom picia oraz kontrolowania wewnętrznych impulsów skłaniających do picia. Drugi etap to przygotowanie pacjenta do naprawiania szkód spowodowanych przez długotrwałe picie w sferze życia rodzinnego, społecznego, zawodowego i moralnego. Pacjent może leczyć się ambulatoryjnie lub w stacjonarnych ośrodkach. Prawidłowo prowadzone leczenie powinno przebiegać zgodnie z przygotowanym przez terapeutę, uzgodnionym z pacjentem – indywidualnym programem psychoterapii uzależnienia.

Niezmiernie cennym uzupełnieniem terapii, jest Program Dwunastu Kroków Anonimowych Alkoholików. Większość ośrodków terapeutycznych zaleca swoim pacjentom uczestniczenie w spotkaniach Wspólnoty AA, a ich rodziną i osobą bliskim udział w spotkaniach grup Al-Anon i Alateen.

Zarówno badacze jak i praktycy są zgodni co do tego, że stosowanie jakichkolwiek środków farmakologicznych, bez względu na ich skład chemiczny i profil działania, nie może być traktowane jako wyłączne leczenie uzależnienia od alkoholu. Skuteczność podawania środków o działaniu „uczulającym”, takich jak disulfiram (Anticol, Esperal) jest poważnie kwestionowana. Środki te nie leczą bowiem uzależnienia lecz wymuszają abstynencję poprzez stworzenie groźby wystąpienia objawów ostrego zatrucia.